تبليغاتX
nuxte

nuxte

کارلۆس درومۆند دێ ئاندرادێ" Carlos Drummond de Andrade"  له‌ 31ی ئۆکتۆبری 1902 له‌ ئیتابیرا(شارێکه‌ له‌ باکوری رۆژهه‌ڵاتی برازیل) له‌ دایک بووه‌ و له‌ 17ی ئاگۆستی 1987 کۆچی دوایی کردووه‌. شوێن دانه‌رترین شاعیری سه‌ده‌ی بیسته‌م له‌ برازیل و له‌ گه‌وره‌ترین شاعیره‌کانی هه‌موو چه‌رخه‌کانی ئه‌و وڵاته‌ ده‌ئه‌ژمێردرێت. چه‌ند شێعرێکم له‌و شاعیره‌ وه‌رگێڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر کوردی و ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌تێک بوونی بێت بڵاویان ده‌که‌مه‌وه‌، ئه‌و شێعره‌ له‌ لایه‌ن چه‌ند شاعیری فارسه‌وه‌ وه‌ک ئه‌حمه‌د ره‌زا ئه‌حمه‌دی، وه‌حید عه‌لیزاده و‌ چه‌ند که‌سێکی تر وه‌رگێڕدراوه‌ته‌وه‌ سه‌ر زمانی فارسی به‌ڵام هیچیان زۆر جێی متمانه‌ نین و ئه‌وه‌ی منیش هه‌ر وا. هه‌وڵم داوه‌ له‌ ئینگلیزییه‌وه‌ وه‌ری گێرمه‌وه‌ سه‌ر کوردی و دواتریش له‌ گه‌ڵ فارسییه‌که‌ی به‌راوردم کردووه‌. شێعری خۆزێ‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ته‌نیایی و ئاوێته‌ بوونی ژیانی ئینسان له‌ گه‌ڵ مۆدێرنیته‌یه‌، ئینسانی بی شوناس و نیهلیست، یان به‌ قه‌وڵی ویوالدۆ سانتۆس شێعری خۆزێ ژیانی خه‌ماوی شاعیرمان له‌ مۆدێرنیته‌ نیشان ده‌دا.


درێژەی بابه‌ت
+  91/02/05    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

سه‌ره‌نجامی شه‌ڕ

 ڕژانه‌ سه‌ر پێنج سوارا سه‌د سوار. دوای زۆر دژوار تێک­هه‌ڵچوونێک، ده‌رباز بوو له‌ مردن سوارێک بڵێ تا:

"ئاکامی شه‌ڕ چی بوو؟"

-شه‌ڕیان کرد شێرانه‌ هه‌ر لا. ئێمه‌ ما پێنج و له‌وانیش هه‌ر وا.

افسانه‌های کُردان/اُردیشانه‌ سیسل،سیسیله‌ سیسیل/نشر ثالث

+  91/01/30    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

که‌ من دارستانێک بم...

شه‌وگارێک ده‌خوشێ    – یه‌ڵمووم

    سه‌رزه‌مینێک تاراو    – ڕسکان

              کڵپه‌ی گڕێک ده‌زێ  ئه‌گه‌ر    – دره‌خت.

 


درێژەی بابه‌ت
+  91/01/02    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

کاکه‌ پیرۆزه‌

کاک عه‌لی ناوی نه‌ورۆزانه‌ی لێ ناون، به‌ڵام دڵنیام له‌ تامی وه‌رگرتنی نه‌ورۆزانه‌ چێژ به‌خشترن، به‌ تایبه‌ت که‌ ره‌نگێکی نوێ بده‌ن به‌ کتێبخانه‌که‌ت، باس له‌ چه‌ند کۆمه‌ڵه‌ چیرۆک و رۆمانێکه‌، بۆکان ئه‌و ساڵ ته‌قاندوویه‌ته‌وه‌، کاکه‌ خله‌ و خه‌رمان به‌ره‌که‌ت، ئێستا له‌ خوێندنه‌وه‌ی "سه‌فه‌رنامه‌ی دۆزه‌خ" کۆمه‌ڵه‌ چیرۆکه‌که‌ی کاک بریا کاکه‌ سووری نه‌بوومه‌وه‌ هه‌واڵی بڵاو بوونه‌وه‌ی "چاره‌نووسی تاپۆکان"ی کاک سوله‌یمانی عه‌بدولره‌حیمزاده‌م له‌ زمانی خۆیه‌وه‌ پێ گه‌ییشت، ئای چه‌نده‌م پێ خۆش بوو،چه‌نده‌م شانازی به‌ خۆم کرد که‌ ئه‌و نووسه‌رانه‌ دۆستی منن، به‌ڵام حه‌یف و سه‌د جارحه‌یف که‌ له‌ په‌نجا نه‌فه‌ر زیاتر ئه‌و کتێبه‌یان ده‌ست ناکه‌وێ، بریا‌ وا نه‌بوایه‌! سه‌فه‌ر نامه‌ی دۆزه‌خ دوایی سیاسووت دووهه‌مین کۆمه‌ڵه‌ چیرۆکی کاک بریایه‌ تاکوو ئه‌ورۆ بیستم کاک بریا تۆڵه‌ی ئه‌و چه‌ند ساڵه‌ی کردۆته‌وه‌ و "تابووتی ته‌مه‌نیش"ی له‌ چاپ داوه‌ که‌ به‌داخه‌وه‌ نه‌مدیوه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ش ئه‌وه‌نده‌ی که‌ی دڵخۆش کردم، هیوادارم ئه‌وه‌یان به‌و ئه‌ژماره که‌مه‌ی سه‌فه‌رنامه‌ نه‌بێ. چاره‌نووسی تاپۆکانیش که‌ ئێستا ده‌ستم داوه‌ته خوێندنی و ورده‌ ورده‌ لێی ده‌رۆمه‌ پێشێ یه‌که‌م به‌رهه‌می کاک سوله‌یمانه‌ به‌ڵام لێ وردبوونه‌وه‌ی زۆری ده‌وێ. ئه‌ورۆ له‌ گرمه‌ و ته‌قه‌ی چوارشه‌ممه‌ سووری دا خۆم به‌ دووکانی رحمانی کتێب فرۆش دا کرد که‌ له‌ ناکاو وه‌بیر ئه‌و قسه‌یه‌ی کاک عه‌لی غوڵامعه‌لی که‌وتمه‌وه‌ ئه‌ویش له‌ لایه‌ن بۆڵانیۆوه‌ له‌ وێبلاگه‌که‌ی دا نووسیبووی: "ته‌نیا وه‌ته‌نی نووسه‌ر دووکانی کتێبفرۆشییه"‌، من که‌ نووسه‌ر نه‌بووم وه‌ک په‌ناگه‌یه‌ک له‌ ترسی ته‌ق وکووت په‌نام بۆ ئه‌وێ هێنابوو، که‌مێک له‌ نێو کتێبه‌کان دا خوڵامه‌وه‌ و ده‌ستم دایه‌ ده‌سته‌ی ده‌ڵقه‌که‌کانی سێلین و تریسترام شه‌ندی ئێسترێن که‌ زۆر له‌ مێژ بوو دڵم پێوه‌یان بوو. هه‌ر ئاوا چاوم له‌ کتێبه‌کان ده‌کرد که‌  سه‌ید قادری هیدایه‌تی -ش هات بۆ ئه‌وێ و  دوای یالله‌ لێدانێک و چاکی وچۆنی هه‌واڵی کتێبه‌که‌یم لێ پرسی، سه‌ید قادر پێشتر باسی رۆمانێکی خۆی بۆ کردبووم و بریار بوو به‌و زووانه‌ بیداته‌ ده‌رێ و زۆر له‌ سه‌ر شێوه‌ی له‌ چاپ دانی پێداگری ده‌کرد، دیاره‌ هه‌واڵی کۆڵه‌واربوونی چاپی ئه‌و دیوی پێ گه‌ییشتبوو! ئه‌و شۆپاژۆیه‌ی منیش ده‌گه‌ڕاوه‌ سه‌ر ده‌نگی نوخته‌ی سه‌ید قادر که‌ تێکه‌ڵاوییکه‌ی سه‌یرم له‌ گه‌ڵی هه‌بوو، ئێستا ته‌واو له‌ پرسیاره‌که‌م نه‌بوومه‌وه‌ که‌ ئاماژه‌ی به‌ کۆمه‌ڵێك کتێب کرد ‌له‌ گۆشه‌یه‌که‌وه‌ له‌ په‌نای یه‌کدا به‌ جوانی هه‌ڵچندرابوون، که‌ده‌ستم دایه‌، به‌ڵێ راست خۆی بوو، "تۆقی عه‌زازیل"؛ دوو ئه‌وه‌نده‌ی که‌ به‌ بینینی ئه‌و رۆمانه‌ که‌یف ساز بووم، ئه‌ویشم خسته‌ په‌نای کتێبه‌کانی که‌و له‌ په‌ناشه‌وه‌ چاوێکم له‌ "پیاوێکی ریش خه‌نه‌یی" کاک عه‌زیزی مه‌حموود پوور بوو که‌ بریارم دا بێمه‌وه ‌ئه‌ویش بکرم، ئێستا ئه‌وه‌ هه‌موویانم له‌پێش خۆم داناوه‌ و چاویان لێ ده‌که‌م.

ئه‌وانه‌ش بخوێننه‌وه‌: ۱-خه‌ونباز۲-تاریک و روون

+  90/12/24    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

شیمبۆرسکا

شیمبۆرسکا-ش رۆیشت، هه‌واڵێکی ناخۆش بوو. به‌ڵام دوونیایه‌ چی له‌ گه‌ڵ ده‌کرێ؟ به‌ قه‌وڵی حوسێن په‌ناهی: ته‌نیا مردنه‌ به‌ قه‌د یه‌ک به‌ش ده‌کرێ! راستیشی ده‌کوت، دوێنێ ئانجێلۆپۆلووس بوو، ئه‌ورۆش له‌ بێده‌نگی­دا شیمبۆرسکا، که‌سێک که‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی زۆر که‌س نه‌ شێت و شه‌یدای تریبۆن بوو نه‌ ماندووی رێگای چاپخانه‌، به‌ قسه‌ی خۆی هه‌ر شه‌ش حه‌وت ساڵ جارێک ره‌نگه‌ کتێبێک بڵاو کاته‌وه‌. ته‌نیایی، هێمنی، بێده‌نگی و خۆ پاراستن له‌ کۆڕ و کۆبوونه‌وه‌کان له‌وانه‌یه‌ باشترین وشه‌ بن بۆ باس کردن له‌ سه‌ر که‌سایه‌تی ئه‌و هۆنه‌ره‌، هه‌ر چی لێی ده‌خوِێنمه‌وه‌ که‌متر له‌ گه‌ڵ نووسه‌ری ئه‌و ده‌وروبه‌ره‌ نزیکایه‌تی تێدا ده‌بینم، شیمبۆرسکا خوێنه‌ری تایبه‌تی خۆی هه‌یه‌، بۆ هه‌موو که‌سی نه‌نووسی و بۆ هه‌موو که‌سیشی نه‌خوێنده‌وه‌، عاشقی مرۆڤه‌کان نه‌بوو به‌ پێچه‌وانه‌ جیهانی خۆش ده‌ویست، ده‌یکووت زۆر بوونی ئینسانه‌کان مه‌ترسیداره‌ به‌تایبه‌ت که‌ رۆژانه‌ کۆمه‌ڵێكی زۆر له‌ هه‌ژاری­دا ده‌مرن، ره‌نگه‌ مردنیشی هه‌ر بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ بوو.


درێژەی بابه‌ت
+  90/11/13    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

هه‌ژار

۱ـ بۆ نیشان‌دانی مێکانیسمه‌کانی گه‌شه‌ کردنی زمان ده‌کرێ که‌ڵک له‌ دوو ته‌مسیلی جودا وه‌ربگرین:
یه‌که‌م: وه‌رزشکارێک که‌ به‌ ئه‌نجام‌دانی به‌رده‌وامی هێندێک جووڵه‌‌ی دیاریکراو ڕۆژ ده‌گه‌ڵ رۆژ زیادتر کار به‌ ماسوولکه‌کانی ده‌کا. (له‌م ته‌مسیله‌ دا ئیمکان و ده‌ره‌تانه‌کان هه‌ر ئه‌وانه‌ی پێشوون به‌ڵام خاوه‌نه‌که‌ی ناهێڵی پووچه‌ڵ بنه‌وه‌)
دووه‌م. بازرگانێک که‌ ڕۆژ ده‌گه‌ڵ ڕۆژ ده‌سمایه‌که‌ی زیادتر ده‌کا و پاره‌ی تازه‌ی پێ ده‌هێنێته‌وه‌. (له‌م ته‌مسیله‌ دا مێکانیسمیک به‌کار هاتووه‌ که‌ به‌ هۆیه‌وه‌ ده‌ره‌تانه‌کان زیادتر ده‌بن)
زمانێکی زیندوو بۆ ده‌سته‌به‌ر کردنی گه‌شه‌ و هه‌ڵدانی خۆی عاده‌ته‌ن له‌ هه‌ر دوو مێکانیسمی گۆڕین که‌ڵک وه‌رده‌گرێ.


درێژەی بابه‌ت
+  90/11/04    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

پێویستییه‌ک به‌ نێوی زمانی زانستی

 

سه‌رچاوه‌ی ئه‌ندێشه‌ و زانستی مۆدێرن، وڵاتانی رۆژئاوایه‌ و ناوخۆیی نییه،‌ بۆیه‌ له‌ گه‌ڵ خۆی زمانی تایبه‌ت به‌ خۆی دێنێت، ئه‌وه‌ ئه‌رکی ئێمه‌یه‌ که‌ خۆمان له‌ گه‌ڵ ئه‌و ڕه‌وته‌ ڕێک بخه‌ین و زمانه‌که‌مان له‌ قه‌تیس بوون و مردن رزگار بکه‌ین. زمانی زانستی زمانێکی ده‌رهێنراوه‌یه‌(اشتقاقی‌) هه‌ر ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی سازبوونی هێندێک وشه‌ی نوێ که‌ په‌ره‌ ده‌دات به‌ زمانی کوردی.


درێژەی بابه‌ت
+  90/11/04    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

کتێب

 

قه‌سابخانه‌ی ژوماره‌ پێنج یا شه‌ڕی خاچی منداڵه‌کان، سه‌مای زۆره‌کی له‌ گه‌ڵ مه‌رگ.
نووسینی کۆرت وێنه‌گاتی ئامریکاییه‌، چواره‌مین به‌ره‌ی کۆچه‌رێکی ئاڵمانی له‌ کیپ­کاد، له‌ شه‌ڕی جیهانی دووهه‌م­دا نێره‌ڤانی هێزی پیاده‌ی ئه‌رته‌شی ئامریکا بوو له‌ کاتی دیلی به‌ ده‌ست ئاڵمانییه‌کان، شایه‌تی ناپاڵمی دێرسدێنی ئاڵمان بوو، ستایلی نووسینی به‌ شێوه‌یه‌کی تێلگرافی و شیزۆفێنیک چێژێکی تایبه‌ت به‌ خوێنه‌ر ده‌به‌خشێ، نووسه‌ر ئه‌زموونی خۆی به‌ شێوه‌یه‌کی فانتێزی و ئایرۆنی له‌ گۆشه‌نیگایه‌کی چه‌ند لایانه‌وه‌ به ‌پاش و پێش کردنی زه‌مان ده‌خاته‌ڕوو، که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ خوازه‌، دابه‌ش­کردنی رۆمان به‌ چه‌ند به‌ش و گه‌مه‌ کردن به‌ زه‌مان، به‌ڵگه‌یی نووسین و ... ئه‌و جۆره‌ نووسینه‌م پێشتر له‌ کاره‌کانی براتیگانیش­دا خوێندبۆوه‌. قه‌سابخانه‌ی ژوماره‌ پێنج گێڕانه‌وه‌ی شایتحاڵی کاره‌ساتێکه‌ که‌ به‌شی یه‌که‌می رۆمانه‌که‌ به‌ گێڕانه‌وه‌ی یه‌که‌م که‌سی تاکه‌وه‌ ده‌ست پێ­ده‌کا و له‌ به‌شه‌کانی­تردا  له‌ گۆشه‌نیگای سێهه‌م­که‌سه‌وه‌ له‌ زمان بیلی­پیل­گریم باقی کاره‌ساته‌که‌مان بۆ ده‌گێڕێته‌وه‌. به‌و جۆره‌ی بزانم ئه‌و رۆمانه‌ کاك عه‌تا نه‌هایی کردوویه به‌ کوردی خوێندنه‌وه‌ی زه‌ره‌ری نییه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی نه‌یانخوێندۆته‌وه‌. من که ئێستا له‌ خوێندنه‌وه‌ی ته‌واو بووم خۆم به‌ به‌خته‌وه‌ر ده‌زانم ئه‌و شاکاره‌م ‌له‌ کیس نه‌دا له‌و بێ ده‌رفه‌تییه‌دا...


درێژەی بابه‌ت
+  90/10/22    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

چیرۆک

 

سه‌گه‌کانی قه‌سابخانه‌

به‌ختیار حه‌مه‌سوور

نه‌ده‌کرا و کارێکی زه‌حمه‌ت بوو پێیان بگوترێ: ئه‌وه‌ ته‌رمی کوڕه‌که‌تانه‌. ئه‌وه‌ی کار‌ی ئه‌م گوتنه‌ی پتر قورس کردبوو، ئه‌وه ‌بوو: چۆن دایک و کچێک به‌ریته‌ سه‌ر لاشه‌یه‌ک، که‌‌ ته‌نیا ئێسكه‌كانی مابێته‌وه‌، ئێسکه‌‌کانیش، ورد و شکاو بن، پاشان بڵێی: فه‌رموون، ئه‌مه‌ ئه‌و کوڕه‌یه‌ ئێوه‌ هه‌فته‌یه‌که‌‌ سه‌رله‌دووی ده‌گه‌ڕێن. ئه‌و دایک و کچه‌ له‌ ماوه‌ی ئه‌و هه‌فته‌یه‌دا، ته‌واوی خزم و هاوڕێ و داووده‌زگه‌ و مه‌یتخانه‌ی ئه‌م شاره‌یان له‌ ونبوونی کوڕه‌که‌یان ئاگه‌دار کردبوو، ده‌وروبه‌ری شاریان پشکنی، شاره‌کانی دراوسێ و ته‌نانه‌ت په‌یوه‌ندییان به‌ ده‌ره‌وه‌ی وڵاتیشه‌وه‌ کرد. له‌ گه‌ڕان وه‌ستان، بیریان کرده‌وه‌، نه‌بوو. له‌ ڕێی ئه‌و ئێسکه ‌‌شکاوانه‌ی لاشه‌که‌وه‌، به‌وه‌ ده‌گه‌یشتی:‌ کوشتنه‌که‌ی به‌ تێڵا و به‌رد و شتی له‌و جۆره‌‌ ئه‌نجام دراوه‌. په‌راسووه‌کانی شکێندرابوون و سه‌ر‌ی پانکرابوویه‌وه‌، ئێسقانی قاچه‌کانی، ورد کرابوون...


درێژەی بابه‌ت
+  90/10/14    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

ئه‌لجه‌زایه‌ر

که‌تی ئاکێر (Kathy Acker)نووسه‌ری پۆست مۆدێرنی ئامریکایی، پردێکه‌ له‌ نێوان ئه‌ده‌بیاتی مۆدێرنی ئامریکا(به‌ره‌ی بیت و قوتابخانه‌ی بلک مۆنتێن پۆئیتری، شاگرده‌کانی وارهۆل، موزیک پۆست بانک و که‌سایه‌تییه‌ به‌ناوبانگه‌کانی وه‌ک چارلێز برنێستین، دیوید ئانتین و ...) و ئه‌ده‌بیاتی پۆست مۆدێرن و پاش پێکهاته‌ خوازی فه‌ره‌نسی(باتای، دێلۆز، دریدا، بودریار، ئارتوو، کراوان، لۆترامۆن)، بۆیه‌ ناتوانین له‌ گه‌ڵ هیچ یه‌ک له‌ نووسه‌ره ئامریکی و فه‌ره‌نسییه‌کان به‌راوه‌ردی که‌ین. ئاکێر به‌دوای زمانی جه‌سته‌دا ده‌گه‌رێ، جه‌سته‌یه‌کی له‌ بیر کراوه‌  و دامرکاو. ئه‌و به‌ دوای چێژه‌ قۆڕغ کراوه‌کان و نهێنیه‌کان دا ده‌گڕێ و هه‌ر له‌ویش دا خۆی ده‌دۆزێته‌وه‌،  بابه‌ته‌کانی ئاکێر ئاوێته‌یه‌که‌ له‌ وتار و داستان و شێعر و ژیاننامه‌، ئه‌و له‌ پۆرنۆگرافی وه‌ک که‌ره‌سه‌یه‌ک بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌  له‌ گه‌ڵ هه‌موو شێوه‌ سوود وه‌رگرتنێکی ره‌گه‌زی ناڕه‌وا له‌ مرۆڤ و به‌ زنجیر کێشانی له‌ش له‌ مانا و واتای ده‌ره‌کی که‌ کۆمه‌ڵگا به‌ سه‌ری دا سه‌پاندووه‌ که‌ڵک وه‌رده‌گرێ. ده‌ربڕینی ڕوون و ڕاشکاوی چێژه‌کان له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی ئاکێره‌.  زۆربه‌ی رۆمانه‌کانی ئه‌و بانگهێشت و نۆژه‌ن کردنه‌وه‌ی شاکاره‌کانی ئه‌ده‌بیاته‌. دۆن کیشۆت، ئۆرفه‌... و هه‌روه‌ها ئه‌و که‌ڵه‌ نووسه‌رانه‌ی که‌ به‌شێک له‌ رۆمانه‌کانی پێک دێنن وه‌ک:مارکی دۆ ساد، فاکنێر، دیکێنز، پرۆست، رێمبۆ و... . جێگه‌ و پێگه‌ی ئه‌و له‌ ئه‌ده‌بیاتی ده‌یه‌ی 70 و 80 دا حاشا هه‌ڵنه‌گره‌ و به‌رهه‌مه‌کانی له‌ به‌رچاوترین تێکسته‌کانی ئه‌ده‌بیاتی پۆست فیمینیستین .

ئاکێر له‌ ساڵی 1947 هاته‌ دونیا و یه‌که‌م به‌رهه‌می خۆی له‌ ده‌یه‌ی 70 دا بڵاو کرده‌وه‌، ئاکێر له‌ ساڵی 96 دا تووشی  شێرپه‌نجه‌ی مه‌مک هات و ساڵ و نیوێک زیاتر نه‌ژیا.

ئه‌وه‌ کورته‌یه‌ک له‌ پێشه‌کی رۆمانی ئه‌لجه‌زایه‌ره‌ که‌ چه‌ند مانگێک ده‌بێ کۆتاییم به‌ وه‌رگێڕانی  رۆمانه‌که‌ی هێناوه‌، ئه‌و رۆمانه‌ پێشترهاورێم ئومیدی شه‌مس وه‌ری گێڕاوه‌ته‌وه‌ سه‌ر فارسی.  به‌ داخه‌وه‌ ئه‌و رۆمانه‌ ده‌رفه‌تی بڵاو بوونه‌وه‌ی قه‌ت پێ نادرێ( هه‌ڵبه‌ت له‌ ئێستا دا). بۆیه‌ لێره‌ دا به‌شێکی که‌می ئه‌و رۆمانه‌تان بۆ ده‌خه‌مه‌ به‌ر چاو تا بزانین له‌ داهاتوو دا ده‌بێ به‌ چی!


درێژەی بابه‌ت
+  90/10/01    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

بانگه‌واز

 

 

گۆڤاری " پژوهش‌های زاگرس تۆژینه‌وه‌کانی زاگرۆس"  فایلێکی تایبه‌ت بۆ شاعیر و نووسه‌ری کورد "جه‌لال مه‌له‌کشا" ته‌رخان ده‌کات. به‌م بۆنه‌یه‌وه‌ له‌ گشت نووسه‌ران و شاعیران و خاوه‌ن ڕایان داوا ده‌که‌ین بۆ پوخت و پاراو بوونی ئه‌م فایله‌ یاریده‌ده‌رمان بن.

 

ته‌وه‌ره‌کانی ئه‌م فایله‌ به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ڕاده‌گه‌یه‌نرێن:

 


درێژەی بابه‌ت
+  90/09/27    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

شێعر

ده‌به‌نگییه،‌    ئه‌رێ،

       به‌ تۆوه‌ سه‌رکه‌وی و

   به‌ من‌دا گوزه‌ر،

                    ته‌مه‌ن.           

     گه‌وجانه‌یه‌ ده‌ڵێن؛ که‌وتن به‌ خۆم‌دا

                                               جه‌سته‌م،

                                                        ته‌نیا.

بمباته‌وه‌ رێگا، به‌ره‌و رۆیشتن،

                        به‌ره‌و خوشانی یه‌که‌م هه‌نگاو.

ده‌ستم ده‌گرم، ده‌یبه‌مه‌وه‌ سه‌ره‌تای ده‌رچوون،

                                              هه‌ڵده‌چمه‌وه‌ به‌ره‌و  

                                                                    زێدان،

ره‌هه‌ندی خزان،

             ده‌سپێکی هه‌ڵکه‌وت،

                  ئه‌رێ؛ ده‌به‌نگییه‌ ده‌رچوون له‌ شکانی شه‌قڵ،

       له‌ خۆمه‌وه‌ تاریک بم،  له ‌تۆدا جووڵه.‌

شێتانه‌یه‌ ئازار

گه‌وجانه‌یه‌ دوارۆژ

ده‌ستت بگره‌ و بڕۆوه به‌ره‌و‌

                              کچێنیت،

له‌ خۆته‌وه‌ رووناک، له‌ منه‌وه‌ نادیار.

 

+  90/08/24    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

...

۱-

ده‌زانم ده‌قه‌کانی من بۆ زۆربه‌ی خوێنه‌رانی کورد هیشک و برینگ و بێسۆزن، به‌ڵام ئه‌مه‌ کێشه‌یه‌کی گشتییه‌ له‌ نێو رۆشنبیریی کوردی دا. په‌یوه‌ندی به‌ ده‌قه‌کانی منه‌وه‌ نییه‌. خوێنه‌ری کورد تا ئێستاش به‌وه‌ جۆش دراوه‌ که‌ دونیا له‌ نێوان ره‌ش و سپی و خراپه‌ و چاکه‌، نیشتیمان و دۆزه‌خ، هه‌ژار و ده‌وڵه‌مه‌ند سه‌قامگیر بێت‌. ئێمه‌ قووتابییانی خۆمان فێره‌ ده‌ق خوێندنه‌وه‌ ناکه‌ین. تا ئێستا زۆربه‌ی شیعره‌کانمان له‌ سه‌ر بنه‌مانی " خوایه‌ وه‌ته‌ن ئاواکه‌ی" دامه‌زراوه‌... ده‌بێ ئێمه‌ به‌ هیمه‌ت و لێزانیی و تێگه‌یشتنی‌ قۆڵه‌وه‌ قۆڵی لێهه‌ڵکه‌ین وڵاته‌که‌مان ئاوه‌دان بکه‌ینه‌وه‌...

۲-

کاتێک شیعر بۆ چاره‌سه‌رێکی کۆمه‌ڵایه‌تی، سیاسی، سایکلۆژی یا هه‌ر کێشه‌یه‌کی دی ده‌نووسرێت، واقیع به‌ که‌رت که‌رت خۆیمان بۆ ده‌رده‌خات. به‌ڵام ئه‌وه‌مان له‌ بیر ده‌چێت که‌ واقیعی شیعریی واقیعێکی یه‌ک پارچه‌یه‌. ده‌بێت ئیش له‌سه‌ر ئه‌م جیهانبینییه‌ بکرێت، چونکه‌ به‌ بێ گۆڕانکاریی له‌ بنه‌مانی زهین، مومکین نییه‌ شاعیرێکی کورد بتوانێت شیعری نوێمان بۆ بنووسێت. چونکه‌ شیعری نوێ، شیعریی بڕگه‌یی نییه‌ هه‌ر وه‌ک گۆران بیری لێده‌کرده‌وه‌، شیعری نوێ ئیلتیزامی سیاسیی نییه‌ وه‌کو له‌ روانگه‌وه‌ تا ئێستاش به‌شیکی زۆری شیعر له‌ ژێر ئه‌م چه‌تره‌ ده‌نووسرێته‌وه‌، شیعری نوێ شیعرێکی ناسکیش نییه‌ ته‌نها بۆ باڵای ناسکی ژن و دڵداری و عه‌شقی نێوان نێر و مێ بنووسرێت، یا شیعرێکی سوریالی نییه‌ که‌ ده‌قاوده‌ق لاسایی ئه‌وی دیکه‌ بکاته‌وه‌، یا شیعرێکی سوفیمه‌شره‌بیش بێت که‌ ده‌ق له‌ نیو دوو جه‌مسه‌ری دا قه‌تیس ‌کات، له‌ نێوانی خودی شاعیر و خودێکی په‌نهانی نادیار، به‌ڵکو شیعری نوێ هه‌وڵدانێکی به‌رده‌وامه‌ بۆ سه‌رجه‌م ئه‌و تێکڕاییه‌ی که‌ ئینسان ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ نێو واقیعی حه‌میمی خۆی. ئا ئه‌مه‌یه‌ سه‌رجه‌م کێشه‌کان. به‌ بێ ئه‌مه‌ به‌ رای من شیعری کوردی هه‌ر به‌ کۆتکراوی له‌ دایک ده‌بێت. که‌واته‌ شیعر بانگاشه‌یه‌کی کۆنه‌ به‌ زمانێکی نوێ ده‌بێت بنووسرێت.

هیشتاش زۆرمان ماوه‌!!

ئه‌حمه‌دی مه‌لا

سه‌رچاوه‌:زان

+  90/08/20    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

وتار (بخش دوم و پایانی)

+  90/07/29    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

وتار (بخش یکم)

+  90/07/29    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

چیرۆک

چازلی داتسۆن، نووسه‌ری ئامریکایی نیشته‌جێی تێگزاسه‌.

چیرۆکی لایه‌لایه‌ی به‌نشییه‌کان (Banshee Lullabies) له‌ گۆڤاری ئینتێرنێتی فلش‌فیکشن له‌ فیورییه‌ی ساڵی 2011 بڵاو کراوه‌.


درێژەی بابه‌ت
+  90/07/11    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

"چه‌ند وردیله‌شیعر"

۱-

جه‌ساره‌تی نه‌ومه‌میله‌کانت

گلاراوم ده‌کات،

قه‌شه‌نگترین کۆته‌ڵی پاییز.

...


درێژەی بابه‌ت
+  90/06/18    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

شیعر

 

زاتی په‌روانه‌،

فڕین له‌ وێستگه‌ی وێستان .............. سنوورێکه‌ له‌ فڕین

                                                             ف    ‌ڕی ن         ف         ڕ     ی      ن 

 فڕین      فڕین فڕین           ف  ‌ڕین   ف   ڕڕ  ڕڕ ررر      ی ی ی  ههه  ههه   هه ه ه ه ه ه  

تا .......................

ئێره‌ کوێ بوو؟ له‌ یادی کێ داماوه‌ ئێره‌ کوێ بوو؟

دا ماوه‌ له‌ یادی ئێوه‌ دا  ئێره‌ کوێ بوو؟

داماوه‌ یادی ئێمه‌ له‌ یاد هێنانه‌وه‌ی ئێره‌دا-ئێوه‌دا!

له‌ یادی ئێوه‌ دا ماوه‌ ئێره‌ کوێ بوو؟

 

بیڵێوه‌ تا ده‌گه‌ینه‌ نێو هه‌ناسه‌ی ته‌پڵێکه‌وه‌

                                    له‌ ئاگر. شۆرشی   وشه‌

+  90/04/31    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

شیعر

 

"تا له‌ من"

 

تاڵێک له‌ مووت  مووت

                            تاڵێک

تا لێت بێته‌وه‌ تاڵێک له‌ رووت       رووت تاڵێک

تا له‌ من تاڵیک له‌ رووت رێی گۆشه‌و          شه‌و که‌ناری گرتووه  رووت‌

گرتووه‌ لێو ده‌مم ده‌مت ناو      بێ شوبهه‌ تاڵێك له‌

                                                             مووت

ڕێی گۆشه‌ و که‌ناری گرتووه‌.

 


درێژەی بابه‌ت
+  90/04/31    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

شیمبۆرسکا

"شیمبۆرسکا" شاعیرێکی بژارده‌ بێژه‌. ده‌ڵێت:"خه‌ریکی شه‌ڕ کردن له‌ گه‌ڵ خۆمم تا نه‌گلێمه‌ نێو شاعیرانی خراپه‌وه‌، ئه‌وانه‌ی شێعره‌که‌یان پڕه‌ له‌ وشه‌." شیعر که‌م ده‌نووسێ، له‌ کۆ دا تا به‌ ئه‌ورۆ دووسه‌د و په‌نجا شیعری هۆنیوه‌ته‌وه‌ به‌ڵام به‌ قه‌وڵی "گووینیسکی" ره‌خنه‌ گری ئه‌ده‌بی له‌هێستانی، "ره‌خنه‌گری خۆیه‌تی و‌ له‌ به‌ر ئه‌وه‌ که‌م شیعر ده‌ڵێ و زۆربه‌ی شیعره‌کانی گرینگن." بۆیه‌ ده‌توانین  "شیمبۆرسکا" له‌ گه‌ڵ "شۆپێن" به‌راورد بکه‌ین؛ ئه‌و مووسیقاره‌ی که‌می نووسی و هه‌ر ئه‌و که‌مه‌ی وا نووسی، هه‌مووی شاکارن. "شیمبۆرسکا" له‌ باره‌ی که‌م نووسینی ده‌ڵێت: "سه‌تڵێکم له‌ ژووری کاره‌که‌م دانه‌وه‌ ‌که‌ هه‌میشه‌ی خودا پڕه‌ له‌ شڕه‌ کاغز. ئه‌و شیعرانه‌ی ئێوارێ ده‌یاننووسم، بۆ سبحه‌ینێکه‌ی ده‌یانخوێنمه‌وه‌ و هێندێکیان، له‌ ئه‌زموونی زه‌مان دا تاقه‌ت دێنن." یه‌کێک له‌ گرینگترین تایبه‌تمه‌ندی شیعره‌کانی "شیمبۆرسکا" ساده‌ بوونییه‌تی، شیعری ئه‌و شیعری رووداوی رۆژانه‌یه‌. هه‌ر ئه‌وه‌ش بۆته‌ هۆی شیعری بۆ وێنه‌ "پشیله‌یه‌ک له‌ ماڵێکی چۆڵ دا"ی هه‌موو پیر و جه‌حیڵی له‌هێستان له‌ به‌ری که‌ن. له‌ "شیمبۆرسکا" له‌ بابه‌ت شێوه‌ی نووسینیه‌وه‌ ده‌پرسم؛ و بۆ چی شیعر ده‌ڵێ و وڵامم ده‌داته‌وه‌: "خاناخا من خه‌ریکم ده‌ژیم، که‌واته‌ ده‌بینم، ده‌بیسم، هه‌ست ده‌که‌م و واق وڕماویش ده‌مێنمه‌وه‌، ئه‌گه‌ر شتێک ئازام بدا، له‌ باره‌یه‌وه‌ شێعر ده‌نووسم. وه‌ رازی شێعر نووسینی من له‌وه‌ دایه‌."

آدمها روی پل-مارک اسموژنسکی-شهرام شیدایی-چوکاچکاد-مرکز-1376

+  90/04/27    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

وه‌رگێڕان

من قوربانییه‌کی ته‌له‌یفوونم

ئالێن گینزبێرگ 

____________________

ئه‌و ده‌مه‌ی‌ خه‌وتووم و خه‌ریکه‌ خولیای شاری ئاواته‌کانم ده‌بینم، زه‌نگ لێ ده‌دا

"شانۆنامه‌یه‌ک بۆ تیاترۆی بابرده‌تان هه‌یه‌؟"

ئه‌و ده‌مه‌ی له‌ ده‌فته‌ره‌که‌م دا شێعرێک ده‌نووسم، زه‌نگ لێ ده‌دا "باستیر کیتۆن له‌ ژێر پردی برۆکلینه‌ و له‌ فرانکفۆرت و به‌نده‌ر..."

ئه‌و ده‌مه‌ی خه‌ریکه‌ کیرم ده‌ردێنم و ڕه‌قی ده‌که‌م بۆ  لاڕانێکی شلک یا خڕی، کچ یا کورێک

تینگ ئێلین-‌ تو خوا له‌ زیندان رزگاری که -‌ پۆلیس خه‌ریکه‌ تێکیده‌شكێنێ"

ئه‌و ده‌مه‌ی که‌وچکی سووپه‌که به‌ره‌و ده‌مم ده‌بم  ته‌له‌یفوونی سه‌ر عه‌رزه‌که‌ ده‌ست ده‌کا به‌ زه‌ڕه‌ زه‌ڕ

"سڵاو منم-‌  له‌ پارک له‌ گه‌ڵ دوو خاتوون له‌ ئایۆوا...دوێ شه‌وێ جێگه‌یه‌کم بۆ خه‌و نه‌بوو...بیخه‌ده‌میانه‌وه‌"

ئه‌و ده‌مه‌ی بیر له‌و هه‌ورانه‌ ده‌که‌مه‌وه‌ که‌ له‌و دیوی په‌نجه‌ره‌ی ڕوو به‌ شه‌قام ڕاده‌خوشین و له‌ نێو چاوانم دا وێنه‌ی هه‌رمان بوون ده‌سڕنه‌وه‌ به‌ ئه‌ستوونده‌کی خۆڵه‌مێشی هه‌ڵم له‌ ئاسمان دا

زه‌نگ لێ ده‌دا زه‌نگ لێ ده‌دا" سڵاو. منم سه‌رۆک پیاوی چاک به‌و به‌ردێک له‌ سه‌ر ئه‌و  مانیفێستی فه‌رمانبه‌ری سیاسییه‌م دانێ "

ئه‌و ده‌مه‌ی گوێ ده‌ده‌مه‌ رادۆ که‌ سه‌رۆک کۆماری ناو هۆڵه‌کانی کۆبوونه‌وه‌ بۆڵه‌ بۆڵیانه‌

ته‌له‌یفوون ده‌نگی گه‌ڕناڵ ده‌دا " زووکه‌ له‌ گه‌ڵمان وه‌ره‌ بۆ هارلم و بڕوانه‌ ئه‌و ئاژاوه‌یه‌"

ته‌له‌یفوون پێوه‌ندی هه‌یه‌ به‌ هه‌موو دڵه‌کانی جیهان که‌ دایمه‌ هاوده‌می یه‌ک، خورپه‌یانه‌

به‌ گریانه‌وه‌ له‌ مێرده‌که‌م دابڕاو، دۆسته‌که‌م بۆ هه‌میشه‌ بابردوو، شێعره‌که‌م ره‌فز کراو

ده‌کرێ بێی و برێکم پاره ده‌یه‌ی ئه‌ی تکایه‌ ده‌کرێ هه‌ڵیت و پڵیتێکم بۆ بنووسی

چۆنی باوان ده‌کرێ بێی تا ئیست همپتۆن ئێمه‌ خه‌ریکین له‌ به‌ستێنی ئۆقیانووس حه‌مامی خۆره‌تاو ده‌گرین لێره‌ زۆر ته‌نیاین

ده‌چمه‌ سه‌ر پشت و بیر له‌ په‌ڕه‌ی 50 دۆڵاری ته‌له‌یفوون، بێ پاره‌، داهێزراو، چاو له‌دوو،

دڵم ده‌ترسێ له‌و قامکانه‌ی ژوماره‌ ده‌گرن، مردنه‌کان، گۆرانی به‌ری به‌یانی زه‌نگی ته‌له‌یفوون

دوانیوه‌رۆ زه‌نگی ته‌له‌یفوون تا نیوه‌ شه‌و زه‌نگی ته‌له‌یفوون و زه‌نگی ته‌له‌یفوون له‌ ئێستاوه‌ تا هه‌رمان.

"ده‌قی سه‌ره‌کی له‌ درێژه‌ی بابه‌ت دا"

 


درێژەی بابه‌ت
+  90/03/29    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

چیرۆک

 

کاتژمێر چوار و نیو

pdfpdf

به‌ تووڕه‌ییه‌وه‌ په‌نجه‌ره‌که‌ی داخست و بۆ یه‌که‌م جار له‌ سووچی دیواره‌که‌، له‌و جێیه‌ی هه‌میشه‌ نانی لێ ده‌خوارد ده‌ستی دایه‌ پێنووسه‌که‌ی و ئه‌وه‌ی وا به‌ مێشکی داهات نووسی، یه‌که‌م جاریش بوو که‌ راست له‌ سووچی دیواره‌که‌ له‌و جێیه‌ی وا بۆ هه‌میشه‌ ده‌ستی کردبوو به‌ نووسین خه‌وی لێکه‌وتبوو.

  ئه‌و ده‌یزانی ‌ئه‌گه‌ر بۆ ساتێکیش بێت تازه‌ ناتوانێت بیدۆزیته‌وه‌، زۆر له‌وه‌ پێشیش راست له‌و جێگایه‌ی وا خه‌وی لێ که‌وتبوو لێی گه‌ڕابوو، ئه‌وه‌ی هه‌بوو هه‌ر ئه‌وانه‌ بوو که‌ یه‌که‌م جار له‌ سووچی دیواره‌که‌ خستبوویه‌ سه‌ر کاغز.

ته‌نیا تارمایی کاتژمێره‌ که‌ بوو که‌ بێ پشو دان ده‌هات و ده‌رۆیشت، ئه‌وه‌ یه‌که‌م جار بوو بیری له‌وه‌‌ کردبۆوه‌  که‌ ده‌توانێت له‌ کاتژمێره‌ که‌دا بۆی بگه‌ڕێت، هه‌ر له‌و ساته‌وه‌ی که‌ بۆ یه‌که‌م جار له‌ سووچی دیواره‌که‌ ده‌ستی دابوویه‌ نووسین، چاوی بڕییه‌ کاتژمێره‌که ‌و به‌ ده‌نگی چرکه‌ چرکی ئه‌و خه‌وی لێ که‌وت...


درێژەی بابه‌ت
+  90/03/08    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

چیرۆک

 pdfpdf

ها.../

5/0

گوێگران و خوێنه‌رانی خۆشه‌ویستم، ئێستا که‌ ده‌مهه‌وێت چیرۆکێکتان بۆ بگێرمه‌وه‌ له‌ سه‌رده‌میکی دووره وه‌ هاتووم، سه‌رده‌مێک که‌ ئینتێرنێت باوکی هه‌مووان بوو، خه‌لک ماندوو و مردوو پووڵه‌کانیان له‌ ماڵێ وه‌ واریز ده‌کرد، هه‌واڵه‌کانیش هه‌ر له‌ ماڵێ وه‌ ده‌بیسترا و زۆر شتی که‌ش هه‌ر له‌ ماڵێ ده‌کرا

 

1

بابه‌ گه‌وره‌م ده‌یگێڕاوه‌ که‌ مایاکان هۆزێک بوون له‌ زه‌مانیی زووه‌ وه‌ باسیان له‌ ڕووداوی گه‌وره‌ کردبوو که‌ به‌ حیسابی باپیره‌ ده‌بێته‌ ساڵی 2012، من نازانم به‌ڵام رووداوی گه‌وره‌ درۆ بوو، ئه‌وه‌ باپیره‌ ده‌یکوت. ئه‌و ده‌یگێڕاوه‌ هه‌موو چاوه‌ڕوان بوو، ساڵ به‌ ساڵ، مانگ به‌ مانگ، رۆژ به‌ رۆژ، تا له‌ زستانه‌ شه‌وێکی یه‌کجار درێژدا  باپیره‌م خه‌وی لێکه‌وت...


درێژەی بابه‌ت
+  90/03/08    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

"کۆنه‌ سه‌ربازی ناهومێد، ناوی سێروانتسه‌"

 

ماندوو، ئه‌رێ ماندوو، به‌ڵام کۆنه‌ سه‌ربازێکه‌،

                                ناوبانگی شه‌رڤان؛

که‌ له‌ پاش سه‌د، به‌ڵکوو هه‌زاران جار سه‌رکه‌وتن

له‌ چه‌می گۆره‌پان داکه‌وتووه‌

                                  ئێستا

                                         داماو له‌ ره‌فتار؛

بمێنه‌ تا خۆت تێنووسی رۆژگار ببینی و ده‌ڵێی

کۆنه‌ سه‌ربازێک نه‌ قه‌ت هاتووه‌، و نه‌ هه‌رگیز بووه‌.

شکسپیر

+  90/02/29    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

دیمانه‌

من و ڕێگای کوردستان

تکایه‌ درێژه‌ی بابه‌ت کرته‌ بکه‌

    


درێژەی بابه‌ت
+  90/02/21    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

بۆ وریا مه‌زهه‌ر

تکایه‌ ئه‌و ته‌رمه‌ لێره‌ هه‌ڵگرن!

 

مه‌رگ وشه‌یه‌که‌ هه‌موو شاعیرانی جیهان به‌ شێوه‌یه‌ک ئاوقای ئه‌وه‌ن

کاتێک له‌ شێعرا به‌ کاری دێنن:

مه‌رگ ختیلکه‌ی دێ و پێ ده‌که‌نێ

ده‌بوورێته‌وه‌

که‌وشین ده‌بێ

ده‌که‌وێ

ده‌مرێ.

و.م.آیرو

+  90/02/17    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

کارکرده‌کانی زه‌ین2

        

pdfگۆڤاری23  

  كێشه‌ی سه‌رهه‌ڵدانی ئوستووره‌ هاوشێوه‌یه‌ له‌ گه‌ڵ كێشه‌ی په‌یدا بوونی زمان. پرسێك كه‌ لێژنه‌ی زمانناسی پاریس به‌ر هه‌‌ڵسته‌ له‌ بابه‌ت باس كردنی له‌ لایه‌ن ئه‌ندامانه‌وه‌ به‌و هۆیه‌ كه‌ وڵامه‌كانیان ته‌نیا له‌ سه‌ر شك و گومان ده‌توانێت ڕاوه‌ستێت. وێده‌چێ رۆژێك فیزیۆلۆژی ده‌مار وڵامی ئه‌و پرسیاره‌ بداته‌وه‌، وڵامێك كه‌ نه‌ مرۆڤ ناسه‌كان و نه‌ زمان ناسه‌كان توانای دانه‌وه‌یان نییه‌. له ‌نواندنه‌وه‌ی ئوستووره‌دا، تۆژینه‌وه‌ی ڕوانگه‌ی خه‌ڵك بۆ‌ ئوستووره‌كانیان له‌ دیتنه‌وه‌ی سه‌رچاوه‌ی ئوستووره‌ سه‌رنج ڕاكێش تره‌. له‌ ئوستووره‌ هه‌مێشه‌ گێڕانه‌وه‌ی جۆراوجۆرمان هه‌یه‌. مرۆڤ گوڵ بژێریان ناكات، ڕه‌خنه‌یان لێ ناگرێت و یه‌كیان ڕاست تر له‌وی دی نازانێت. به‌ ڵكو هاوكات هه‌موویان قه‌بوول ده‌كات و جیاوازییه‌كانیش گرفتێكی بۆ ساز ناكات.


درێژەی بابه‌ت
+  90/01/30    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

کارکرده‌کانی زه‌ین1

بێ گومان کلود لویی ئێستراوس ناودارترین مرۆڤ ناسی سه‌‌رده‌‌می ئێمه‌‌یه‌. ئه‌گه‌‌رچی پانتای نێوبانگی له‌‌ده‌‌ره‌‌وه‌ی بواری مرۆڤ ناسی زۆر به‌ربڵاوتره‌. لویی ئێستراوس بنیادنه‌ری ڕێبازی پێکهاته‌ خوازی له‌ مرۆڤ ناسی دایه‌. ئه‌‌و له‌ سالی 1908 له‌ بنه‌‌ماڵه‌‌یه‌‌‌كی هۆنه‌رمه‌‌ند و ڕووناك بیر له‌ دایك بوو. له‌ هه‌‌ڕه‌تی لاوه‌تییدا به‌ ماركسیسم ڕووی هێناو بوو به‌ ئه‌ندامی كارای حیزبی سۆسیالیستی فه‌رانسه‌. خوێندنی هاوكات له‌ دوو ڕشته‌ی ماف و فه‌لسه‌فه‌ كۆتایی پێ هێنا و له‌ ساڵی 1935 ڕوانه‌ی برازیل بوو تا له‌ زانكۆی سان پائۆلۆ ده‌ست به‌ وانه‌ گوتنه‌وه‌ بكات. به‌ره‌ به‌ره‌ هۆگری مرۆڤ ناسی بوو، رشته‌یه‌ك كه‌ به‌ گوته‌ی خۆی تێكه‌ڵێكه‌ له‌ زانستی تێۆریكی و حه‌ز به ‌گه‌ڕان به‌داوی کاره‌سات دا. هه‌ر ئه‌و مل ومۆی گه‌ڕانه‌ بوو كه‌ هانی دا له‌ جیاتی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ فه‌رانسه‌ ڕوانه‌ی سه‌فه‌ر بۆ نێو خێڵاتی ئامریكای باشوور بێت.

       ئه‌م دیمانه‌یه‌ به‌شێكه‌ له‌ كتێبی وت و وێژ له‌ گه‌ڵ لویی ئێستراوسكه‌ دیدییه‌ ئێریبۆن پێكی هێناوه. وتووێژ له‌ گه‌ل لویی ئێستراوس كۆمه‌ڵه‌ وتووێژێكه‌ به‌ ناوی de pres et de loin  که‌ له‌ ساڵی 1988 بڵاو كراوه‌. وه‌ر گێراوی ئه‌و كتێبه‌ به‌ زمانی ئینگلیزی له‌ ساڵی 1991 له‌لایه‌ن زانكۆی شیكاگۆ بڵاو كراوه‌ته‌وه‌.


درێژەی بابه‌ت
+  90/01/30    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

گێڕانه‌وه‌

به‌ خۆشحاڵییه‌وه‌ چاوه‌ڕوانیمان زۆری نه‌خایاند و چه‌ند رۆژێک دوای هه‌واڵی هه‌ولێکی نوێ بۆ چیرۆکێکی نوێ، گێڕانه‌وه له‌ دایک بوو، گێرانه‌وه‌ هه‌ر وه‌ک پێشتریش گووتم سه‌کۆیه‌که‌ بۆ هه‌ژانێکی نوێ، نازانم تا چ ڕاده‌یه‌ک ده‌توانێت جێگای هه‌میشه‌ خۆشه‌ویستی ڕوانه‌ پر کاته‌وه‌(ئه‌وه‌ داهاتوو ڕوونی ده‌کاته‌وه‌)، به‌ڵام ئه‌وه‌ی وا دیاره‌ و بۆ خۆیان باسی لێ ده‌که‌ن درێژه‌ ده‌ری ڕه‌وتی چیرۆک نووسی رۆژهه‌ڵاته و ده‌یهه‌وێت رووداوێکی تازه‌ له‌ زه‌ینی نووسه‌ڕانی ده‌ورووبه‌ر دا ساز کات،هه‌ر چه‌ند به‌ بروای من سازکردنی وه‌ها وێبلاگیک له‌ زاتی خۆی دا رووداوێکی تازه‌یه‌ و درێژه‌دان پێی، سه‌ڵماندنی ئه‌و قسه‌یه‌یه‌. هیوادارم گێرانه‌وه‌ ببێته‌ مه‌کۆی ئه‌و نووسه‌رانه‌ که‌ به‌ جدییه‌ته‌وه‌ ده‌یانهه‌وێت عاشقانه‌ بنووسن، هه‌ر چه‌ند که‌ خوێنه‌ریشیان نه‌بێت، که‌ دڵنیام واش نییه‌ و چیرۆکی ڕاسته‌قینه‌ خوێنه‌ری ڕاسته‌قینه‌شی هه‌یه‌، ئه‌گه‌ر که‌میش بن.

با لێره‌دا بیانخوێنیینه‌وه‌:

http://geranewe.blogfa.com/

+  90/01/20    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  | 

وڵامی نامه‌که‌ی شه‌ویار خان

 

له‌ وێبلاگی خۆشه‌ویستی مهاباد دا خاتوونێکی به‌ڕێز نامه‌یه‌کیان بڵاو کردۆته‌وه‌ که‌ به‌ پێویستم زانی ئاماژه‌ به‌ چه‌ند خاڵ بکه‌م، هه‌ر چه‌ند رووی نامه‌که‌ له‌ من نییه‌ و داوه‌رانی ئه‌و فستیواڵه‌ به‌ڕیزه‌ ده‌گرێته‌وه‌ به‌ڵام ئه‌وه‌ی وا دیاره،‌ پۆستی یه‌که‌می بابه‌ته‌که‌یان سه‌دی، چلی من ده‌گرێته‌ خۆی.

ده‌بێت سوپاسی شه‌ویار خانی گوڵابی ئازه‌ر بکه‌م که‌ ئه‌و بێده‌نگییه‌یان شکاند و بۆچوونی خۆیان ده‌ربڕی به‌ڵام به‌ داخه‌وه‌ هێندێک به‌ چاوی تووره‌ییه‌وه‌ چاویان خشانده‌ بابه‌ته‌کان، بۆیه‌ زۆر شتیان نه‌دیت و له‌ زۆر جێگادا تووشی هه‌ڵه‌ هاتن...


درێژەی بابه‌ت
+  90/01/14    ئه‌نوه‌ر عه‌ره‌ب  |